PASS TEORİSİ · ÖĞRENME SÜREÇLERİ VE YÜRÜTÜCÜ İŞLEV HARİTASI

Ankara CAS Testi: Cognitive Assessment System ve Bilişsel İşlemleme Değerlendirmesi

5 ile 17 yaş arasındaki bireylerde öğrenme ve akademik performansın temelini oluşturan Planlama, Dikkat, Eşzamanlı ve Ardıl bilişsel işlemleri (PASS Teorisi) derinlemesine ölçen çağdaş nörobilişsel değerlendirme bataryası.

Klinik İnceleme & Yetkili Uygulayıcı:
Uzman Psikolog Rugayye AksuUzman Psikolog & CAS Uygulayıcısı

Başkent Üniversitesi PDR, Haliç Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans, İstanbul Üniversitesi CAS Sertifikası, EABCT BDT Terapisti

Son Bilimsel Güncelleme:
10 Kasım 2026
TEKNİK SPESİFİKASYON & PARAMETRELER

Uygulama Künyesi ve Protokol Koşulları

Uygulanan Yaş Aralığı
5 yaş 0 ay – 17 yaş 11 ay (Standart norm grubu)
Uygulama Şekli
Yüz Yüze Standart Uygulama Odası (Beştepe Merkez Kat:14)
Ortalama Seans Süresi
60 – 75 dakika (Bireyin işlemleme hızına göre esnek)
Kuramsal Temel
A.R. Luria Nöropsikoloji Modeli & J.P. Das ve J.A. Naglieri PASS Kuramı
Ölçülen 4 Temel İşlem
Planlama (Planning), Dikkat (Attention), Eşzamanlı (Simultaneous), Ardıl (Successive)
Raporlama ve Geri Bildirim
Yazılı kapsamlı bilişsel profil raporu + ebeveynle 45 dakikalık birebir analiz seansı
Kullanım Alanları
Öğrenme güçlüğü analizi, dikkat dağınıklığı örüntüsü, üstün potansiyel tespiti, akademik strateji
Standardizasyon Normları
İstanbul Üniversitesi ve Türkiye Standardizasyon Normları
BİLİMSEL KURAMSAL ÇERÇEVE

PASS Teorisi ve Beynin 4 Temel Bilişsel İşlemleme Mekanizması

CAS bilişsel değerlendirme sistemi; 5-17 yaş grubundaki çocuk ve ergenlerin zihinsel işlevlerini PASS teorisi çerçevesinde Planlama, Dikkat, Eşzamanlı ve Ardıl bilişsel işlemler olmak üzere 4 alanda ölçer. Kültürel ve dille ilişkili faktörlerden bağımsız nöropsikolojik yapısı sayesinde özellikle disleksi, dikkat eksikliği ve akademik öğrenme güçlüklerinin altında yatan bilişsel mekanizmaları net biçimde ortaya koyar.

Cognitive Assessment System (CAS), ünlü nöropsikolog A.R. Luria’nın beynin işlevsel organizasyonu modeline dayanır. J.P. Das ve Jack A. Naglieri tarafından geliştirilen PASS Teorisi; insan zihninin bilgiyi nasıl aldığını, işlediğini, organize ettiğini ve sonuca ulaştırdığını şu 4 temel işlem üzerinden değerlendirir:

Planlama (Planning) İşlemleri

P

Bireyin hedef belirleme, bir problemin çözümü için strateji geliştirme, uyguladığı planı izleme ve hata yaptığında stratejisini esneterek değiştirme becerisidir. Prefrontal korteksin yürütücü işlevlerini temsil eder.

İşlevsel & Günlük Yaşam Karşılığı:Ödevleri organize etme, zamanı yönetme, dürtüsel davranmadan önce düşünme ve karmaşık akademik projeleri adımlara bölebilme yetisini belirler.

Dikkat (Attention) İşlemleri

A

Bireyin hedef uyarana odaklanabilmesi, ortamdaki çeldirici veya ilgisiz uyaranları bastırabilmesi ve zihinsel çabayı belirli bir süre boyunca kesintisiz sürdürebilmesidir.

İşlevsel & Günlük Yaşam Karşılığı:Sınıfta öğretmeni kesintisiz dinleme, okuma sırasında satır atlamama ve dikkat dalgalanmalarına kapılmadan görev tamamlama başarısını etkiler.

Eşzamanlı (Simultaneous) Bilişsel İşlemler

S

Ayrı ayrı gelen bilgileri bütünsel, uzamsal ve mantıksal bir desen halinde bir araya getirme kapasitesidir. Parçalardan anlamlı bir bütün oluşturma gücüdür.

İşlevsel & Günlük Yaşam Karşılığı:Okuduğunu anlama, ana fikri çıkarma, matematiksel problemlerin mantığını kurma, geometri ve harita/kroki okuma becerilerinin temelini oluşturur.

Ardıl (Successive) Bilişsel İşlemler

S-2

Bilgileri belirli bir sıra, zaman dizisi veya ardışıklık kuralına göre zincirleme işleme kapasitesidir.

İşlevsel & Günlük Yaşam Karşılığı:Harfleri doğru sırayla birleştirip okuma, kelimeleri heceleme, çarpım tablosunu ezberleme ve sırasıyla verilen çok basamaklı yönergeleri eksiksiz yerine getirme becerisini yönetir.

Öğrenme Zorluklarının Doğasının Aydınlatılması: Bir çocuk okuma güçlüğü yaşıyorsa bu zorluk eşzamanlı işlem yetersizliğinden (anlam çıkaramama) mi, yoksa ardıl işlem zayıflığından (harf-ses dizisini takip edememe) mı kaynaklanıyor? CAS testi bu ayrımı milimetrik olarak yaparak eğitimcilerin ve psikologların çocuğa özel öğrenme stratejileri geliştirmesini sağlar.

Kültürel ve Dilsiz Ölçüm Avantajı: CAS, geleneksel zeka testlerinin aksine sözel ezber bilgiye ve kültürel birikime dayanmaz. Beynin biyolojik bilgi işleme kapasitesini doğrudan ölçtüğü için iki dilli çocuklar veya kültürel dezavantaj yaşayan öğrencilerde son derece adil sonuçlar verir.

4 AŞAMALI SEANS VE RAPORLAMA STANDARDI

Aven Psikoloji Değerlendirme Protokolü

Her değerlendirme oturumu, danışanın güvenini inşa eden ve objektif normları koruyan 4 temel adımda yapılandırılmıştır:

  1. 0120 – 30 dakika

    Ön Görüşme ve Okul Yaşantısı Öyküsü

    Ebeveynle yapılan görüşmede çocuğun ders çalışma alışkanlıkları, okul performansı, odaklanma sorunları ve evdeki ödev süreçleri ayrıntılı olarak ele alınır.

  2. 0260 – 75 dakika

    Birebir CAS Standart Uygulaması

    Merkezimizin Beştepe Plaza Kat:14’teki sessiz odasında, uygulayıcı psikoloğumuz eşliğinde çizim, eşleştirme ve sayı dizileri gibi çeşitli alt testler standart kurallarla uygulanır.

  3. 03Uzman çalışma süreci

    Nörobilişsel Puanlama ve Güçlü Yön Haritası

    Planlama, Dikkat, Eşzamanlı ve Ardıl puanlar bağımsız standart puanlara çevrilir; bilişsel güçlü yönler ile telafi edilmesi gereken basamaklar netleştirilir.

  4. 0445 – 50 dakika

    Geri Bildirim Seansı ve Eğitimci Strateji Rehberi

    Ebeveyne çocuğun beyninin bilgi işleme tarzı somut örneklerle aktarılır; okulda öğretmenin uygulayabileceği pedagojik yöntemler ve ev içi çalışma rehberi yazılı rapor halinde sunulur.

EBEVEYN & DANIŞAN REHBERİ

Uygulama Günü Hazırlık Kontrol Listesi

Değerlendirmenin en doğal potansiyeli yansıtması için seans gününde aşağıdaki hazırlık adımlarına dikkat edilmesi rica olunur:

  • Çocuğunuza uygulamanın düşünme, çizim ve şekil oyunları içeren keyifli bir etkinlik olduğunu; doğru-yanlış not verilmeyeceğini söyleyin.
  • Geceden kaliteli ve kesintisiz bir uyku alınmış olması zihinsel işlemleme hızını doğrudan etkiler.
  • Aç karınla gelinmemeli, çocuğun kan şekeri dengesinin korunması için hafif bir öğün sonrası teste başlanmalıdır.
  • Kullanılan görme ve işitme gereçlerinin mutlaka yanında bulundurulması sağlanmalıdır.
  • Test öncesinde çocuğu aşırı telaşlandıracak veya heyecanlandıracak konuşmalardan kaçınılmalıdır.
SIKÇA SORULAN SORULAR

CAS Testi Ankara Hakkında Merak Edilenler

WISC-4 daha çok genel zihinsel yetenek ve bilişsel potansiyel alanlarını (sözel ve algısal zeka) ölçerken; CAS testi doğrudan beynin bilgi işleme mekanizmalarını (PASS: Planlama, Dikkat, Eşzamanlı ve Ardıl işlemler) değerlendirir. Öğrenme güçlüğü, disleksi şüphesi ve dikkat organizasyon zorluklarında CAS daha spesifik nörobilişsel çözümler sunar.

Akademik Kaynakça ve Bilimsel Referanslar (APA 7)

Naglieri, J. A., & Das, J. P. (1997). Cognitive Assessment System: Interpretive handbook. Itasca, IL: Riverside Publishing.

Das, J. P., Naglieri, J. A., & Kirby, J. R. (1994). Assessment of Cognitive Processes: The PASS Theory of Intelligence. Boston, MA: Allyn & Bacon.

Ergin, T. (2003). Bilişsel Değerlendirme Sistemi (CAS) Türkiye Standardizasyonu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.

Naglieri, J. A. (1999). Essentials of CAS Assessment. New York: John Wiley & Sons.

ANKARA BEŞTEPE ÇAKIROĞLU PLAZA KAT:14

CAS Testi Ankara İçin Randevu ve Bilgi Alın

Standart uygulama odası koşullarında gerçekleştirilen seanslarımız, yaş uygunluğu ve raporlama süreçleri hakkında uzman koordinasyon hattımızdan bilgi alabilirsiniz.